OorlogsVerzetsMuseum Rotterdam

In de permanente expositie wordt de periode '40 - '45 op chronologische wijze verteld, met de nadruk op Rotterdamse gebeurtenissen. Aan de hand van foto's, filmpjes, voorwerpen en verhalen wordt deze aangrijpende geschiedenis helder en overzichtelijk in beeld gebracht.

Propaganda
Om de gebeurtenissen goed te kunnen begrijpen begint de tentoonstelling met een schets van het Europese politieke klimaat waarin de opkomst van Hitler mogelijk werd.

Mobilisatie
Wanneer Duitsland in 1939 Polen binnenvalt en Engeland en Frankrijk de oorlog verklaren stelt Nederland het leger in staat van paraatheid. In september wordt het leger gemobiliseerd en een ware landverhuizing van materiaal en manschappen vindt plaats.

Inval
Aanvankelijk gelooft men nog in neutraliteit maar in mei 1940 valt Hitler Nederland binnen. Op 10 mei in alle vroegte vinden aanvallen op vliegvelden in het westen plaats. Boven vliegveld Waalhaven in Rotterdam en de vliegvelden Valkenburg, Ypenburg en Ockenburg rond den Haag worden manschappen per parachute gedropt. Ook bij de Moerdijkbruggen landen parachutisten. Na vier dagen heftige weerstand in Rotterdam bij de Maasbruggen en in het oosten rond de Grebbeberg stelt Duitsland een ultimatum.

Bombardement
Een groep Duitse bommenwerpers is dan al onderweg naar Rotterdam. Met lichtkogels wordt geprobeerd het dreigende bombardement af te wenden, maar dat lukt slechts ten dele. De helft van de groep bommenwerpers ziet het lichtsignaal niet en werpt hun vernietigende bommenlast af boven het centrum van Rotterdam. De verwoesting is enorm.Nederland geeft zich over. In Rotterdam wordt de overgave op het Noordereiland getekend maar er heerst verwarring over de geldigheid van het document. Het Duitse ultimatum verstrijkt, maar uiteindelijk wordt toch overeenstemming bereikt.

Dagelijks leven
Zo goed en zo kwaad als het gaat proberen de ernstig getroffen Rotterdammers de draad weer op te pakken. Duitse soldaten bezetten de stad en maken de dienst uit. Er komt voedsel op de bon. In de loop der jaren wordt voedsel schaarser en de problemen groter. De Duitse macht wordt ook grimmiger. Tegenspraak wordt niet geduld en verzetsmensen worden gevangen genomen.

Vergeten bombardement
Rotterdam is als havengebied aantrekkelijk voor de Duitse oorlogsindustrie. Dat maakt de havens strategisch doelwit voor geallieerde luchtaanvallen. Daarbij worden met regelmaat onbedoeld woongebieden geraakt. Deze geallieerde bombardementen zijn lange tijd onbelicht gebleven.

Haven
Hoewel het centrum van de stad verwoest werd blijven de havens vrijwel ongeschonden. Rotterdam wordt de uitvalsbasis voor de Kriegsmarine en de werven worden gebruikt voor de productie van Duits oorlogsmaterieel. De rederijen spelen soms een dubbele rol met aan beide zijden schepen in de vaart. Maar er is ook verzet in de vorm van sabotage.

Loods 24
Al vrij snel na de bezetting beginnen de Duitsers met het isoleren van de joodse bevolkingsgroep. Na een reeks van verboden en geboden, waarbij joden steeds meer naar de rand van het maatschappelijke leven worden gedreven, beginnen in 1942 de deportaties. Joden uit Rotterdam en regio krijgen opdracht zich te melden in Loods 24, een loods aan het gemeentelijk handelsterrein in Rotterdam Zuid. Vandaaruit worden ze op transport gesteld naar Westerbork en verder naar de concentratie- en vernietigingskampen.

Verzet
Verreweg de grootse groep mensen probeert zich zo goed mogelijk te redden tijdens de bezettingsjaren. Een kleinere groep komt in opstand. Verzetshaarden beginnen in eerste aanleg klein en ongeorganiseerd. Later wordt vanuit Engeland bevel gevoerd. In Rotterdam zijn verschillende groepen actief. De bezetter treed streng op en er vinden verschillende represailleacties plaats waarbij op straat onschuldigen worden geëxecuteerd.

Biesbosch
Als in 1944 het zuiden van Nederland al is bevrijd en het westen nog niet, speelt de Biesbosch een belangrijke rol. Door het ondoorgrondlijke stelsel van watertjes is het een moeilijk te controleren gebied voor de Duitsers. Door 'crossers' worden via de Biesbosch mensen en medicijnen van bezet naar bevrijd gebied gebracht en vice-versa.

Razzia
Met de opkomst van de geallieerden proberen de Duitsers alle weerbare mannen de bezette gebieden uit te krijgen. In Rotterdam worden, onder het mom van tewerkstelling, op 10 en 11 november 1944 razzia's uitgevoerd. De stad is hermetisch afgesloten en straat voor straat wordt uitgekamd. Zo'n 50.000 mannen en jongens worden opgepakt en weggevoerd naar Duitsland.

Hongerwinter
De winter van 1944/1945 is streng. Er heerst grote schaarste aan grondstoffen en voedingsmiddelen. In het nog bezette westen wordt de situatie steeds nijpender. Voedsel, kleding, schoeisel, brandstof, aan alles is tekort. Honger en kou beheersen het leven. Mensen eten suikerbieten, gaan op hongertocht en en bomen worden omgezaagd voor kachelhout.

Bevrijding
Rotterdam wordt op 6 mei bevrijd. Op 8 mei komen de Canadezen daadwerkelijk de stad binnen, door geestdriftige menigtes onthaald. Wekenlang blijft Rotterdam het toneel van uitzinnige buurt- en straatfeesten, maar ook van vergelding. NSB'ers worden gevangen genomen en vrouwen die met Duitsers waren omgegaan worden publiekelijk te schande gemaakt.