OorlogsVerzetsMuseum Rotterdam




Amateurhistoricus Jac. Baart is er jaren mee bezig geweest en heeft er het nodige onderzoek voor gedaan. Zijn boek Rotterdam Oorlogshaven, waarop onze gelijknamige wisseltentoonstelling zich baseert, wordt dan ook niet voor niets een ’wezenlijke aanvulling op de Rotterdamse geschiedschrijving’ genoemd.

In juni 2008 kreeg Jac. Baart van het museum het verzoek mee te denken over de opzet van een jubileumtentoonstelling over Rotterdam Oorlogshaven in 2010 en dat heeft het schrijven van dit boek in een stroomversnelling gebracht. Bij de voorbereidingen had hij al geconstateerd dat de activiteiten van de scheepsbouwers altijd wat verdoezeld zijn geweest. Dat is zo gebleven tot de verschijning van dit boek. Baart haalt een onaangename decennialang doodgezwegen waarheid boven water. Rotterdam leverde een dubieuze bijdrage aan voor oorlogsdoeleinden omgebouwde vaartuigen. De rederijen speelden soms een dubbele rol met aan beide zijden schepen in de vaart. Maar er was ook verzet in de vorm van sabotage. Rotterdam Oorlogshaven is met nadruk niet bedoeld als aanklacht. Het boek schept in vele tinten grijs een genuanceerd beeld van de Rotterdamse Haven in de jaren ’40 – ’45.

Op 4 juni werd het onder grote belangstelling in het OorlogsVerzetsMuseum Rotterdam gepresenteerd. Een symbolisch eerste exemplaar (het was al eerder in de boekhandel verkrijgbaar) werd uitgereikt aan de nieuwe havenmeester René de Vries, die het graag in ontvangst nam. Van de mogelijkheid een opdracht van de auteur in het boek te laten schrijven werd al even gretig gebruik gemaakt.	onder grote belangstelling...

Rotterdam Oorlogshaven door Jac. J. Baart, 320 pagina’s rijk geïllustreerd. Tot 1 november 39,50 euro, daarna 49,50 euro (uitgave van Walburg Pers). Verkrijgbaar in de museumwinkel.
A.H. 23.06.2010

Elk jaar op 14 mei presenteren wij een kunstwerk dat het grote bombardement op Rotterdam als thema heeft. Het is een jonge traditie die verleden jaar gestart is. Toen hebben wij de kunstenaar Onno Poiesz gevraagd een beeld te maken. Dat werd het veelbesproken beeld De Schaduw.

Dit jaar hebben wij de kunstenares Gemma Plum gevraagd. Zij bedacht en maakte een beeldverhaal waarin de stad Rotterdam centraal staat: de vooroorlogse stad, de kaalgeslagen stad na het grote bombardement, maar ook de trotse stad van na de wederopbouw.
Het is een strip, waarin slechts één enkele strofe uit een gedicht van J.C. Bloem de tekst vormt. Het eerste genummerde exemplaar werd op 14 mei j.l. aangeboden aan Jantje Steenhuis, directeur van het Gemeentearchief Rotterdam. Meteen de beste plek om dit bijzondere kunstwerk te bewaren natuurlijk.

De 65 genummerde en gesigneerde exemplaren van dit bijzondere boekje hebben de vorm van een leporello: een meterslange harmonicagevouwen strip in een cassette. De verfijnde zeefdrukken zijn door Gemma Plum met de hand gedrukt.

Te koop in de museumwinkel voor € 70,= (zolang de voorraad strekt). In het museum hangt een serie van 32 ingelijste zeefdrukken waarin de inhoud van de strip in één overzicht te zien is.

A.H. 23.06.2010




Of eigenlijk begon het al eerder. Op 29 april werden wij vereerd met een bezoek van de Vliegende Kruideniers. Een groep Engelse vliegers die in april 1945 bij de voedseldroppings boven Terbregge betrokken was.

poseren bij het uniform van Andrew Geddes	Het was misschien wel de laatste keer dat deze mannen ter gelegenheid van de herdenking van operatie Manna in Nederland waren. Trots poseerden ze bij het uniform van Geddes, en met veel belangstelling luisterden ze naar de lezing van Hans Onderwater, die meerdere boeken schreef over operatie Manna. Na een kopje koffie met cake moesten ze weer met spoed naar een volgende manifestatie in een druk programma.

Op 4 mei hadden wij de traditionele voorlezing van joodse familienamen door kinderen van basisschool de Pijler. Maar ook voor de tentoonstelling was die dag meer belangstelling dan gewoonlijk op 4 mei het geval is.
Opvallend is ook het grote aantal kinderen dat we op bezoek hadden. Een groep kinderen van de buitenschoolse opvang maakte dankbaar gebruik van de mogelijkheid een vredesduifje te maken, maar ook individuele gezinnen namen actief deel aan de knutseltafel. We sloten de dag af in gepaste stilte naast de vlag die halfstok hing. Enkele voorbijgangers (en fietsers) bleven staan en zo brachten we gezamenlijk de minuut stilte door.	vredesduifjes maken aan de knutseltafel

De dag erna waren er bevrijdingsfilms te zien en stond het grote draaiorgel Mine Cap van de weduwe van Es weer voor de deur. Ondanks het vinnige weer was er de nodige belangstelling voor de muziek.
de overdracht van het verleden....

Het viel ons op dat er veel grootouders met hun kleinkinderen kwamen. Maar 65 jaar bevrijding is dan ook wel een heel geschikt moment om het hele verhaal nog eens uit de doeken te doen. We weten natuurlijk allemaal wel dat steeds minder mensen overblijven die het zelf meegemaakt hebben. De meesten die nu hun verhalen vertellen waren zelf vaak nog kind in de oorlog. Daar staan ze dan, grijs en soms al wat krom, met naast zich de nieuwste generatie, van internet en de toekomst voor zich. Zo wordt het verleden overgedragen waar je bij staat.

Maar niet alleen tijdens de twee belangrijkste meidagen was het druk. De hele maand was het een komen en gaan van groepen, scholen, toeristen en individuele bezoekers. De vaste tentoonstelling trekt niet alleen nieuwe bezoekers. Vaak willen mensen terugkomen. En alles nog eens op hun gemak bekijken. Ook de tijdelijke expositie Rotterdam Oorlogshaven trekt veel belangstelling en wordt in de pers goed besproken. Waaruit maar weer eens blijkt dat de behoefte aan kennis van de Rotterdamse oorlogsgeschiedenis leeft en het museum de mooie taak heeft daarin te voorzien.
A.H. 01.06.2010




De maanden rond de meidagen zijn voor veel scholen aanleiding een bezoek aan ons museum in te plannen. Vanaf maart gonst het in de zalen dan ook van de kinderstemmen. Met een aanbod van twee educatieve programma's is het dit jaar drukker dan ooit.

	Bij de tijdelijke tentoonstelling Rotterdam Oorlogshaven is een gratis educatief programma ontwikkeld. Het ziet er aantrekkelijk uit en prikkelt de kinderen tot lezen, denken en discussiëren. Bij de vaste opstelling is een Vraag en Antwoordboekje beschikbaar waarmee de kinderen zelf aan de slag gaan. Aan de hand van het aantrekkelijk vormgegeven boekje komen ze met de belangrijkste thema's rond WOII in aanraking. De antwoorden zijn deels te vinden in de tentoonstelling, maar sommige moeten door goed na te denken zelf geformuleerd worden.

Meestal zijn de klassen druk bij aankomst. Maar over het algemeen gaan ze na een tijdje geïnteresseerd aan het werk. Begeleid door onze medewerkers, die de kinderen vriendelijk (en soms ook heel geduldig) te woord staan en waar nodig van extra informatie voorzien. Aan het eind van het museumbezoek gaan onze jeugdige bezoekers enthousiast en beter geïnformeerd terug naar school. Met de docentenmap en verwerkingsopdrachten onder de arm kunnen onderwijzers en docenten het onderwerp tijdens de lessen nog verder uitdiepen. Gezien de reacties, van zowel kinderen als onderwijzend personeel, wordt een bezoek aan ons museum als waardevol ervaren.
A.H. 13.05.2010



	Op woensdag 3 maart is onze nieuwe tijdelijke tentoonstelling Rotterdam Oorlogshaven onder grote belangstelling geopend. Vertrekkend havenmeester J. Lems, die de afgelopen 25 jaar nauw betrokken was bij het wel en wee van de Rotterdamse haven, verrichtte samen met de twee jeugdige ambassadeurs van het museum de openingshandeling: Het luiden van de scheepsbel van de Statendam.

De Statendam ging in mei 1940 verloren maar de scheepsbel werd geborgen en aan havenmeester Kortlandt geschonken. Sindsdien prijkt de bel op het hoofdkantoor van het havenbedrijf. In de tentoonstelling Rotterdam Oorlogshaven komen allerlei aspecten van de Rotterdamse haven tijdens de bezetting aan bod. Het centrum van de stad werd in 1940 verwoest, maar de havens vielen vrijwel ongeschonden in handen van de Duitsers. Als snel werd Rotterdam de uitvalsbasis voor de Kriegsmarine en werd van de werven gebruik gemaakt voor de productie van oorlogsmaterieel. Dat leverde na een periode van crisis de nodige bedrijvigheid op. Toen de geallieerden in 1944 naderden trachtte de bezetter de havens zoveel mogelijk te verwoesten. Na de bevrijding in 1945 begint een veerkrachtig Rotterdam aan de wederopbouw van zowel het verwoeste havengebied als de binnenstad.

De tentoonstelling Rotterdam Oorlogshaven is tot en met 30 september te bezoeken. Voor het gratis educatieve programma kunt u contact opnemen met de receptie. (010-484 89 31 of info@ovmrotterdam.nl.)
A.H.09.03.2010




Het OorlogsVerzetsMsueum Rotterdam organiseert heel doelbewust van alles voor kinderen. Een van onze belangrijkste doelstellingen is immers het verhaal van de oorlog door te geven. Soms gebeurt dat op een heel speelse manier.

	Afgelopen voorjaarsvakantie, konden kinderen in het museum een vals persoonsbewijs maken. Fotootje knippen, van alles opplakken, lekker met stempels in de weer. Een soort knutselmiddag. Voorafgaand aan zo'n sessie peilt een educatief medewerker van het museum wat de aanwezige kinderen weten over de Tweede Wereldoorlog.
Zo komen de kinderen spelenderwijs met het onderwerp in aanraking. Soms zijn ze wel erg jong, en blijft het bij gezellig knippen en plakken. Andere keren blijkt dat kinderen van een jaar of tien nog verbluffend weinig weten. Dan is het goed om ze een beetje bij te spijkeren, zodat ze straks, als het in de lessen op school aan de orde komt, alvast een ondergrondje hebben. En de lesstof in vruchtbare aarde valt. De vakantieactiviteit Valse Persoonsbewijzen maken werd zo goed bezocht dat er later in het jaar nieuwe workshops georganiseerd zullen worden.
A.H. 08.03.2010


	De expositie 'Helden en heldinnen' over landmijnen is afgebroken en ingepakt. Klaar om op reis te gaan en weer elders tentoongesteld te worden. De Arie en Nel Mastzaal voor tijdelijke eposities zal echter niet lang leeg zijn. Achter de schermen zijn wij al maanden bezig met met de voorbereidingen voor een nieuwe expositie met de Rotterdamse haven als onderwerp. Rotterdam staat bekend om haar wereldhaven en is een spil in de Nederlandse economie. Veel Rotterdammers verdienen er al sinds jaar en dag hun boterham. De Rotterdamse haven kent een woelige geschiedenis, waarbij
de oorlogsjaren van 1940 tot 1945 niet weg te denken zijn. 65 Jaar na de Tweede Wereldoorlog willen wij hier speciale aandacht aan besteden. De tentoonstelling baseert zich op het gelijknamige boek van Jac. J. Baart dat in mei zal verschijnen. Nieuwe feiten komen aan bod, en interessant materiaal uit allerlei musea is bijeengebracht. Gedurende de expositie, die loopt van 4 maart t/m 30 september, zijn interessante lezingen en activiteiten rond dit thema georganiseerd. Voor de jeugd is een aantrekkelijk educatief programma ontwikkeld, speciaal rond deze tentoonstelling.

Engelandvaarders In het educatieve project kruipen de leerlingen in de huid van een Engelandvaarder, die als spion de opdracht krijgt zoveel mogelijk informatie te vergaren over de Duitse bezetting van de haven en haar militaire activiteiten. Zo verzamelen ze op een actieve manier informatie over de betekenis en de gevolgen van de bezetting van de haven.	collectie OVMR

Rotterdam Oorlogshaven is een jubileumtentoonstelling ter gelegenheid van 65 jaar bevrijding en het 25 jarig bestaan van het OorlogsVerzetsMuseum Rotterdam. In het kader hiervan bieden wij dit educatieve project gratis aan. Voor Rotterdamse scholen de gelegenheid bij uitstek dus om hun leerlingen op een prettige stimulerende manier kennis te laten maken met de geschiedenis van de bijzondere stad waarin ze wonen. Geschikt voor groep 7/8 en onderbouw vmbo/havo/vwo.
A.H. 10.02.2010



Hoewel de vaste opstelling in principe steeds hetzelfde verhaal vertelt - het heet niet voor niets 'vaste opstelling' natuurlijk - vinden er toch regelmatig wijzigingen en aanvullingen plaats. Wanneer wij bijzondere aanwinsten hebben bijvoorbeeld, of een object waar een verhaal achter zit dat verteld moet worden.

Zo is bij het thema Voedseldroppings kortgeleden nogal het een en ander veranderd. Aanleiding tot deze aanpassingen was de verwerving van een uniek uniform dat ons geschonken werd door bestuurslid en 'voedseldroppingdeskundige' Hans Onderwater.


	Andrew Geddes De Britse Air Commodore Andrew Geddes, die de voedseldroppings in het voorjaar van mei 1945 voorbereidde, droeg dit uniform tijdens de onderhandelingen met de Duitsers. Geddes maakte plannen, voerde gesprekken en ondertekende de deelakkoorden voor Operatie Manna. Voedseldroppings waren noodzakelijk geworden, omdat honderdduizenden Nederlanders in West-Nederland al maandenlang verstoken waren van alle soorten van voedsel, kleding en hulpgoederen. In de vaste opstelling zijn behalve het uniform van Geddes nog een
bijzonder schilderij, uniek fotomateriaal en diverse objecten te zien bij het thema Voedseldroppings. Het is kortom de moeite waard het museum regelmatig te bezoeken om op de hoogte te blijven van nieuwe aanwinsten en waardevolle toevoegingen.
A.H. 29.01.2010



Het filmzaaltje van het OorlogsVerzetsMuseum was tot de laatste stoel gevuld bij de lezing van Ad van Liempt op donderdag 14 januari. En de belangstellenden waren niet voor niets gekomen. Ad van Liempt, eindredacteur van de NPS-televisieserie De Oorlog, en auteur van het gelijknamige boek, bleek een meeslepend verteller met een schat aan parate kennis over Nederland tijdens de bezetting. Hier en daar bezorgden zijn verhalen de toehoorders kippenvel, en dat lag nou eens niet aan de verwarming van het museum.

	De serie De Oorlog heeft voor een documentair programma ongekend hoge kijkcijfers gehaald. Per aflevering rond een miljoen kijkers. Al die mensen werden blijkbaar geraakt door de bijzondere opzet ervan. De redactie heeft ruim geput uit oorlogsdagdagboeken. Mede daardoor zat de serie dicht op de huid van de gewone Nederlander.

De Oorlog is ook nogal anders geworden dan de befaamde reeks van Lou de Jong destijds. Van Liempt prees in zijn lezing het werk van De Jong, maar noemde hem ook een grote boom waaronder weinig anders meer kon groeien. Nadat de rol van De Jong zo’n beetje was uitgespeeld, hebben allerlei andere schrijvers, historici en lokale geschiedvorsers zich gestort op deelonderwerpen uit de bezettingstijd. Veel van de nieuwe inzichten en verhalen die daaruit voortkwamen heeft Van Liempt tot zich genomen in de voorbereiding op De Oorlog. Heeft hij zelf ook nog iets opgestoken van het maken van de bejubelde serie?

Jawel. Onder meer dat de oorlog van plek tot plek in Nederland zeer verschillend is beleefd. In een dorp in Groningen bijvoorbeeld hebben ze in 1940 de Duitsers langs zien marcheren. Later heeft er nog eens een tijdje een Duitse soldaat op wacht gestaan bij een brug. Verder niks. Op andere plekken werden Nederlanders voortdurend geconfronteerd met de bezettingsmacht. Om over het lot van Rotterdam nog maar te zwijgen.

Het boek De Oorlog, geschreven door Ad van Liempt, is te koop aan de balie van het museum.
R.V. 14.01.2010